Μια εύχρηστη μικροσυσκευή μεγέθους παλάμης στο βαλιτσάκι του γιατρού, στο ασθενοφόρο ή και στο σπίτι για ατομική χρήση, μπορεί σε ειδικές περιπτώσεις να υποκαταστήσει ένα μεγάλο βιοϊατρικό εργαστήριο! Η νέα τεχνολογία των μικροαναλυτικών συσκευών, «προπομπός» των οποίων είναι η συσκευή μέτρησης του σακχάρου του αίματος από τον ίδιο τον ασθενή, δεν αφορά μόνο τους εργαστηριακούς και τους κλινικούς γιατρούς, αλλά και όσους αντιμετωπίζουν ένα χρόνιο ή έκτακτο πρόβλημα υγείας.

Μία από τις πρώτες εφαρμογές είναι η ανίχνευση καρδιακών δεικτών με βιοαισθητήρες και η διάγνωση του εμφράγματος του μυοκαρδίου άμεσα, μέσα στο ασθενοφόρο, με αποτέλεσμα να κερδίζεται πολύτιμος χρόνος και να σώζονται ζωές. Στην Ελλάδα η έρευνα στον τομέα αυτό ξεκίνησε το 1990 στο Εθνικό Κέντρο Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» και εκτιμάται ότι μέσα στην προσεχή δεκαετία θα υπάρξουν πιλοτικές εφαρμογές σε πολλούς τομείς στην υγεία, το περιβάλλον, την ιατρική έρευνα κ.ά. Μια σειρά ερευνητικών εργασιών στον τομέα αυτό, πρόκειται να παρουσιαστεί στο «34ο Διεθνές Συνέδριο Μικρο– και Νανο-τεχνολογίας» που αρχίζει αύριο και ολοκληρώνεται στις 18 Σεπτεμβρίου στο ξενοδοχείο Χίλτον, με τη συμμετοχή κορυφαίων επιστημόνων και στελεχών βιομηχανιών, πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων απ’ όλο τον κόσμο. Το μεγάλο ενδιαφέρον εξηγείται αφού από την έως τώρα έρευνα ανοίγει ο δρόμος για θεαματικές ιατρικές αναλύσεις, ταυτόχρονα πολλών δεικτών με μεγάλη ταχύτητα, αλλά και χαμηλό κόστος.

Οι εφαρμογές

Οι εφαρμογές, όπως αναφέρουν στην «Κ», οι ερευνητές του «Δημόκριτου» δρας Σωτήρης Κακαμπάκος και Γιώτα Πέτρου, αφορούν κυρίως τομείς καίριους όπως:

- Η διάγνωση εμφράγματος με την ανίχνευση καρδιακών δεικτών που μπορεί να γίνει από τον γενικό γιατρό στο σπίτι, ή στο ασθενοφόρο.

- Ο έλεγχος των ορμονών που σχετίζονται με τη γονιμότητα, ο οποίος πρέπει να είναι τακτικός σε γυναίκες που υποβάλλονται σε εξωσωματική γονιμοποίηση και τις οποίες απαλλάσσει από την ταλαιπωρία.

- Η μέτρηση του γαλακτικού οξέος και άλλων δεικτών των νεφροπαθών που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση, όταν αντιμετωπίζουν οξύ πρόβλημα υγείας.

- Η παρουσία μεταλλάξεων (ανωμαλιών του γονιδίου BRCa1) που σχετίζονται με τον κληρονομικό καρκίνο του μαστού και των ωοθηκών.

- Η μέτρηση του ελεύθερου PSA ύστερα από προστατεκτομή για την άμεση διάγνωση πιθανών μεταστάσεων.

- Ο τοξικολογικός έλεγχος σε μύδια και ιχθυοκαλλιέργειες και ο έλεγχος για υπολείμματα φυτοφαρμάκων στο πόσιμο νερό.

- Η ανίχνευση μεταλλαγμένων ουσιών στα τρόφιμα.

Ενα νέο πρόγραμμα, σύμφωνα με τον δρ Σ. Κακαμπάκο (Ινστιτούτο Ραδιοϊσοτόπων Ραδιογνωστικών Προϊόντων του «Δημόκριτου»), που πρόκειται να ξεκινήσει, αφορά τον προσδιορισμό των καρκινικών κυττάρων που κυκλοφορούν στο αίμα και προκαλούν μετάσταση του όγκου. «Μπορεί η μετάσταση να είναι τόσο μικρή που να μην φαίνεται με την αξονική τομογραφία. Ο στόχος είναι να βρούμε εάν υπάρχουν καρκινικά κύτταρα στην κυκλοφορία, έλεγχος που σήμερα απαιτεί μεγάλη ποσότητα αίματος για την απομόνωσή τους και μετά μικροσκοπικό έλεγχο.

Στόχος είναι να δημιουργήσουμε μια μικροσυσκευή μεγάλης ευαισθησίας, η οποία με κατάλληλα τεχνητά, μικρά φίλτρα και τη χρήση αντισωμάτων θα απομονώνει τα κύτταρα και ταυτόχρονα θα τα μετράει και θα τα χαρακτηρίζει», λέει στην «Κ».

Στο συνέδριο αναμένεται να παρουσιαστεί εργασία ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης, που αφορά τον προγεννητικό έλεγχο.

«Πρόκειται για μια διάταξη σε υπόστρωμα πυριτιού, επισημαίνει η φυσικός κ. Αγγελική Τσερέπη (από το Τμήμα Μικροηλεκτρονικής του «Δημόκριτου»), με τη βοήθεια της οποίας μπορεί να διαχωρισθούν τα ερυθρά κύτταρα του εμβρύου από τα μητρικά και να απομονωθεί αρκετή ποσότητα εμβρυικών κυττάρων, ώστε να ανιχνευθούν πιθανές παθήσεις και να αποφευχθεί η αμνιοπαρακέντηση, που είναι μια δύσκολη εξέταση».

Η νέα τεχνολογία, σύμφωνα με την κ. Τσερέπη, θα βοηθήσει να γίνονται αναλύσεις με ελάχιστο όγκο δείγματος, ταχύτερα, φθηνότερα και με πολύ αξιόπιστα αποτελέσματα.

«Μπορεί κανείς μέσα σε μια ψηφίδα να ενσωματώσει πολλές διατάξεις, που έχουν διάμετρο 100 μικρομέτρων (όσο μια ανθρώπινη τρίχα) και να κάνει παράλληλες αναλύσεις. Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό για την έρευνα που αφορά για παράδειγμα καινούργια φάρμακα.

Ηδη μικροαναλυτικές διατάξεις έχουν χρησιμοποιηθεί για αναλύσεις DNA στην έρευνα που έγινε για το ανθρώπινο γονιδίωμα. Νομίζω ότι ένα σημαντικό μέρος από τη γρήγορη εξέλιξη και επιτυχία του προγράμματος οφείλεται στη χρήση τέτοιων μικροαναλυτικών διατάξεων», λέει η ίδια, συμπληρώνοντας: «Βέβαια, όταν φτιάχνουμε μικροσυσκευές τόσο εύχρηστες, είναι φυσικό ότι θα καταλήξουν να χρησιμοποιούνται και από τον κάθε άνθρωπο ατομικά». Η πιο κοντινή προοπτική είναι όμως τέτοιου είδους ψηφίδες να προσαρμοστούν σε ήδη υπάρχοντα μηχανήματα μεγάλης κλίμακας, ώστε να επιταχυνθούν οι αναλύσεις. Το όραμα των επιστημόνων που εργάζονται σε αυτόν τον χώρο είναι στο μέλλον ολόκληρο βιοαναλυτικό εργαστήριο να «συρρικνωθεί» πάνω σε περισσότερες από μια ψηφίδες – διαστάσεων μερικών χιλιοστών.

Πηγή: Καθημερινή